Spis treści


ESCO czyli Energy Services Company – przedsiębiorstwa świadczące usługi energetyczne prawdopodobnie rozpowszechnią się w Polsce w najbliższym czasie wraz z przyjęciem ustawy o efektywności energetycznej.

 

Wielu postrzega kontrakty typu ESCO jako doskonałą okazję do zarobienia - bez nadmiernych a czasem żadnych, nakładów własnych. Tak może być, pod warunkiem, że nie popełnimy błędów przy formułowaniu takiego kontraktu i dobrze zabezpieczymy swój interes.

Rozważmy niektóre z proponowanych na rynku szczegółowych rozwiązań ofertowych i umownych.

 

Podstawowa kwestia ogólna dla klienta usługi ESCO jest podobna jak w każdym innym interesie: co mogę zyskać i co mogę stracić. To wiadomo. Mając tę podstawową zasadę jako wytyczne kierunkowe przejdźmy do szczegółów.

 

1. Jasne jest, iż aby firma ESCO mogła nam cokolwiek zaproponować, musi przeprowadzić audyt energetyczny w oparciu o dane otrzymane od nas. Firma ESCO aby nas zachęcić może przekazać nam wstępną analizę możliwych oszczędności ale z faktu, że analiza ta jest wstępna i jej koszt poniosła firma ESCO, która nie dysponowała pełnymi danymi dostarczonymi przez klienta, wynika, że analiza wstępna jest w całości niewiążąca. W szczególności, jeżeli realizacja kontraktu nie potwierdzi prognoz audytu wstępnego, klient nie ma żadnych roszczeń.

 

2. Aby uzyskać audyt, który będzie choć trochę wiążący, konieczne jest:

 

a. podpisanie umowy z firmą ESCO,

 

b. ustalenie zasad finansowania audytu - zarówno w przypadku, gdy nie wykaże on możliwych oszczędności, jak i w przypadku gdy wykaże, że są one możliwe (ten drugi przypadek rozdziela się z kolei na wariant, gdy klient akceptuje proponowaną ścieżkę osiągnięcia oszczędności i decyduje się na dalszą realizację umowy i alternatywny wariant – przeciwny),

c. złożenie przez firmę ESCO pisemnego zobowiązania do zachowania poufności – aby wykonać audyt, szczególnie w przypadków procesów technologicznych, konieczne będzie zbadanie szczegółów procesu, zabezpieczenie poufności wszelkich danych jest więc kluczowe. Zalecane jest złożenie odpowiednich pisemnych zobowiązań nie tylko przez firmę ESCO ale także wszystkich jej pracowników, którzy będą realizować umowę.

 

3. Klient powinien dokładnie zbadać ofertę przedsiębiorstwa ECSO a szczególnie rozważyć:

 

a. w zakresie technicznym:

 

- jaki jest koszt  szczegółowego audytu energetycznego,

 

- jakie są szacowane roczne oszczędności energii,

 

- jakie środki i metody są planowane do wdrożenia w celu osiągnięcia oszczędności energii i jakie wymagania, szkolenia i koszty utrzymania wiążą się z ich przyjęciem

 

b. w zakresie finansowym:

 

- jak oszczędności energii będą mierzone,

 

- jak są określone płatności,

 

- jak długo ma trwać kontrakt,

 

- kto będzie właścicielem dostarczonego w czasie trwania kontraktu wyposażenia,

 

- czy jest opcja zakupu wyposażenia.

 

c. w zakresie wiarygodności kontrahenta:

 

- ogólny opis usługodawcy i jego potencjału,

 

- opis doświadczeń,

 

- referencje,

 

- wiarygodność finansowa usługodawcy.


 

Szczególnie w zakresie wiarygodności finansowej kontrahenta należy uwzględnić okoliczność, iż omawiane kontrakty są z reguły długoterminowe a stabilna sytuacja finansowa usługodawcy w okresie realizacji kontraktu ma kluczowe znaczenie – ogólnie mówiąc – aby klient mógł spać spokojnie. Tak więc dokładne zweryfikowanie kontrahenta pod tym względem jest bardzo ważne.

 

4. Audyt wykonany przez firmę ESCO powinien co najmniej zawierać:

 

- wskazanie aktualnych poziomów zużycia energii (parametry ogrzewania, klimatyzacji, oświetlenia itd.),

 

- wskazanie, czy propozycje sformułowane w audycie pociągają za sobą zmiany w aktualnym sposobie prowadzenia procesu technologicznego,  godzinach jego realizacji, itp.,

 

- szczegółowe określenie instalacji i wszelkich urządzeń, które firma ESCO proponuje zainstalować w celu realizacji oszczędności energii,

 

- tzw. „zużycie bazowe” tj. zużycie energii i ponoszone koszty za okres ubiegłych 12 miesięcy – jako poziom referencyjny dla mierzenia oszczędności,

 

- założenia, w oparciu o które skalkulowano „zużycie bazowe”,

 

- proponowaną metodę kalkulacji oszczędności energii,

 

- usługi, jakie będą świadczone przez firmę ESCO,

 

- wynagrodzenie płatne przez klienta na rzecz firmy ESCO,

 

- postanowienia dotyczące kosztów ewentualnych usług dodatkowych (systemy bezpieczeństwa, przeciwogniowe itp.).

 

Zalecane jest, aby taki raport stanowił załącznik do umowy.

 

W standardowych dokumentach promowanych przez Komisję Europejską (patrz http://re.jrc.ec.europa.eu/energyefficiency/ESCO/index.htm) wypracowano pewien model podziału kosztów wykonania audytu (tego zasadniczego już – nie wstępnego). Wydaje się on dość sprawiedliwy z punktu widzenia ryzyk, kosztów i zysków, które każda ze stron angażuje w przedmiotową transakcję. Model ten opiera się o założenie, iż jeżeli audyt nie wykaże możliwych oszczędności, jego koszt ponoszą po połowie klient i firma ESCO. Klient oczywiście powinien nabyć w takim przypadku swój udział we własności raportu, nie wyłączając praw autorskich.

 

W przypadku, gdy raport wykaże możliwe istotne oszczędności (dobrze jest zdefiniować w umowie co to znaczy „istotne”), klient powinien mieć prawo wyboru w określonym terminie, czy rezygnuje ze współpracy z firmą ESCO (w takim przypadku klient ponosi cały koszt raportu – oczywiście nabywając jego własność), czy też strony kontynuują realizację projektu (w tym przypadku koszt wykonania raportu w całości powinien spoczywać na firmie ESCO).

 

Jeżeli klient przyjmie raport, strony powinny zgodnie ustalić sposób jego realizacji. W razie braku możliwości uzgodnienia (w szczególności w wyniku sporów, których strony nie są w stanie rozwiązać w terminie przykładowo 30 dni), przyjmuje się, iż klient wybrał opcję rezygnacji z projektu, ze skutkami jw. Natomiast w przypadku uzgodnienia przez strony sposobu implementacji raportu, właściwym rozwiązaniem jest, aby stanowił on załącznik do umowy.

 

Dokumentacja wzorcowa promowana przez Komisję Europejską (patrz źródło jw.) przewiduje m.in. iż:

1) firma ESCO pozostaje w czasie trwania umowy właścicielem dostarczonej instalacji,

2) podmiotem oznaczonym jako odbiorca we wszelkich rachunkach za energię pozostaje klient, lecz rachunki są przesyłane przez dostawców bezpośrednio do firmy ESCO, która powinna być uczyniona odpowiedzialną za ich zapłatę,

3) klient płaci firmie ESCO należność roczną w 12 miesięcznych ratach płatnych z góry do pierwszego dnia każdego miesiąca.

 

Zawarto także zastrzeżenie, iż opłata miesięczna jest skalkulowana w oparciu o założenie, iż firma ESCO otrzyma od klienta w pierwszym roku trwania umowy świadczenia równe co najmniej 25 % kosztów zakupu dostarczonej instalacji – nie później do określonej daty. W przypadku gdy strumienie płatności generowane przez umowę w praktyce nie spełnią tego warunku, stanowi to podstawę do rekalkulacji opłat miesięcznych.

 

Takie zastrzeżenie umowne wydaje się nieuprawnione, bowiem w istocie przenosi ono na klienta ciężar prawidłowości analiz i raportów wykonanych przez firmę ESCO (która przecież jest profesjonalistą w obrocie). Bardziej racjonalne i sprawiedliwe w tym zakresie będzie przyjęcie, iż firma ESCO powinna ponosić ryzyko niewystarczających przepływów finansowych – wszak analiza opłacalności projektu stanowi sedno jej działalności rynkowej.

 

Oczywiście powyższy opis nie wyczerpuje zagadnień prawnych związanych z umowami ESCO. Punktów do negocjacji jest bardzo dużo – nie mniej istotnych niż poruszone powyżej.

 

Kwestią dość skomplikowaną w zakresie ww. transakcji będą zagadnienia podatkowe. W tym artykule ich nie poruszamy. Na pewno warto rozważyć opisanie podstawowych założeń konkretnej transakcji i zwrócenie się o urzędową interpretację podatkową.

 

---------------

Kontrakty ESCO – na co zwrócić uwagę © Michał Głowacki

www.ochronaklimatu.com