Spis treści


Obrót uprawnieniami do emisji CO2 na cudzy rachunek

 

Drugim regulowanym zakresem działalności, który może znaleźć zastosowanie w odniesieniu do rynku spot CO2 jest - jak wskazano powyżej – „nabywanie lub zbywanie towarów giełdowych na cudzy rachunek na zasadach określonych w art. 38b ustawy o giełdach towarowych, w tym dokonywanie rozliczeń transakcji zleceniodawców”.

 

Dla przejrzystości argumentacji powołany art. 38b cyt. ustawy o giełdach towarowych przytoczmy w całości:


„Art. 38b. 1. W umowie o świadczenie usług brokerskich w zakresie obrotu towarami giełdowymi towarowy dom maklerski zobowiązuje się wobec dającego zlecenie do zawierania umów nabycia lub zbycia towarów giełdowych w imieniu własnym, lecz na rachunek dającego zlecenie.

2. W umowie o świadczenie usług brokerskich w zakresie obrotu towarami giełdowymi, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. b-e, towarowy dom maklerski zobowiązuje się do prowadzenia rachunku lub rejestru towarów giełdowych oraz rachunku pieniężnego, służącego do obsługi realizacji jego zobowiązań wobec dającego zlecenie.

3. Towarowy dom maklerski odpowiada wobec dającego zlecenie za wykonanie zobowiązania wynikającego z transakcji giełdowej, której przedmiotem są towary giełdowe, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d i e.

4. Umowy, o których mowa w ust. 1, powinny zostać zawarte w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

5. W zakresie nieuregulowanym w ust. 1-4 do umowy:

1) o świadczenie usług brokerskich w zakresie obrotu towarami giełdowymi - stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy zlecenia, z wyłączeniem art. 737;

2) zlecenia nabycia lub zbycia towarów giełdowych - stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy komisu, z wyłączeniem art. 768 § 3.

6. Do umowy o prowadzenie rachunku pieniężnego, o którym mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 725-733 Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem uprawnienia do czasowego obracania wolnymi środkami pieniężnymi na potrzeby gospodarki narodowej.”

 

Można zadać pytanie, kiedy transakcja zawarta jest „w imieniu własnym lecz na rachunek dającego zlecenie”. Np. czy jest transakcją zawartą „na cudzy rachunek” transakcja zakupu CO2, zawarta przez brokera na giełdzie, w rezultacie wcześniejszej umowy zawartej przez brokera z klientem, w której broker zobowiązał się zakupić dla klienta uprawnienia do emisji CO2 po cenie nie wyższej niż x.

 

Działanie w imieniu własnym lecz na rachunek innej osoby (czyli tzw. zastępstwo pośrednie) jest konstrukcją, którą polski kodeks cywilny wiąże np. z tzw. fiducjarnym zleceniem, na podstawie którego zleceniobiorca dokonuje czynności prawnych dla dającego zlecenie w imieniu własnym z obowiązkiem wydania mu tego, co w wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał (art. 734 § 1, art. 740), czy umową komisu, gdzie komisant, działa w imieniu własnym na rachunek komitenta, to znaczy z obowiązkiem wydania mu wszystkiego, co dla niego w wykonaniu komisu uzyskał (art. 765, 766). W tym rozumieniu dla istoty zastępstwa pośredniego istotna zatem staje się wewnętrzna umowa pomiędzy zastępcą pośrednim a mocodawcą, gdzie zastępca pośredni zobowiązuje się do wydania mocodawcy wszystkiego, co przy wykonaniu zlecenia nabył we własnym imieniu, lecz na rachunek mocodawcy.

 

Z taką sytuacją na ogół mamy do czynienia w opisanym powyżej przypadku, gdzie transakcja zakupu CO2 jest zawarta przez brokera na giełdzie, w rezultacie wcześniejszej umowy zawartej przez brokera z klientem, w której broker zobowiązał się zakupić dla klienta uprawnienia do emisji CO2 po cenie nie wyższej niż x. Oczywiście kluczowe znaczenie posiadać będzie jednak dokładna treść oraz wykładnia umów zawartych przez brokera z klientem.

 

W świetle powyższych uwag, uzasadnionym będzie wniosek, iż wg regulacji ustawy o giełdach towarowych także działanie towarowego domu maklerskiego może być konstrukcyjnie za zastępstwo pośrednie. Również broker działający w charakterze zastępcy pośredniego w odniesieniu do „towarów giełdowych” (którym są na rynku spot także uprawnienia do emisji CO2) zobowiązany będzie na ogół do uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej.