Spis treści


Zupełnie odrębną kategorią w świetle IETA jest przypadek Siły Wyższej (Force Majeure), która  oznacza (w skrócie) wystąpienie dowolnego zdarzenia lub okoliczności, na które Strona Dotknięta Działaniem Siły Wyższej nie ma wpływu i której oddziaływania nie można było przezwyciężyć przy dołożeniu wszelkich należytych starań, i które uniemożliwiają Stronie Dotkniętej Działaniem Siły Wyższej odpowiednio przekazanie lub przyjęcie Uprawnień Podlegających Sprzedaży w Okresie Rozliczeniowym z Rachunku w Rejestrze, zgodnie z zasadami EUETS.


Tak więc, zgodnie z wątpliwościami członków IETA, stopniowe otwieranie rejestrów – co aktualnie ma miejsce – może zmienić kwalifikację prawną, ze zdarzenia o charakterze ogólnym i dotyczącym wszystkich rejestrów (Przypadek Zawieszenia) na zdarzenie dotyczące poszczególnych rejestrów (Siła Wyższa).

Taka zmiana oznaczałaby z kolei wprowadzenie terminu 9 dni roboczych (Delivery Banking Days), po upływie których druga strona umowy miałaby prawo do odstąpienia od umowy.

Pozostanie przy konstrukcji prawnej Przypadku Zawieszenia daje natomiast stronom umowy IETA wystarczającą ilość czasu, który może być wykorzystany przed administratorów rejestru dla wprowadzenia dostatecznych mechanizmów zabezpieczeń. Tak więc pozostanie przy kwalifikacji Przypadku Zawieszenia miałoby mniejszy wpływ na rynek. Oczywiście powyższe rozważania mają charakter hipotetyczny, nie zostały bowiem potwierdzone oficjalnie ani tym bardziej w drodze orzecznictwa sądowego.


Przypomnijmy, iż znowelizowane w 2008 r. wzory umowne IETA oraz EFET przewidują, iż w przypadku wystąpienia Przypadku Zawieszenia strona, na którą Przypadek Zawieszenia ma wpływ, powinna jak najszybciej zawiadomić drugą stronę o tym zdarzeniu podając jednocześnie – w miarę możliwości – jego bliższy opis oraz niewiążące oszacowanie czasu trwania wynikłej z tego niezdolności do wykonywania zobowiązań.


W takiej sytuacji zobowiązania obydwu stron ulegają zawieszeniu. Po ustaniu Przypadku Zawieszenia obie strony podejmują wykonywanie swoich zobowiązań najszybciej jak to możliwe lecz nie później niż w ciągu 10 Roboczych Dni Przekazania (Delivery Banking Day) lub jeżeli przypadają wcześniej, trzech Roboczych Dni Przekazania przed Końcowym Terminem Rozliczenia (End of Phase Reconciliation Deadline).


Taki termin dostawy uprawnień stanowi Opóźnioną Datę Dostawy ("Delayed Delivery Date").


W przypadku wykonania dostawy uprawnień przez sprzedawcę nie później niż Opóźniona Data Dostawy, sprzedawcy przysługują od kupującego odsetki wg stopy uzgodnionej w umowie (Cost of Carry Rate).


W razie, gdy Przypadek Zawieszenia trwa aż do tzw. Long Stop Date (data ta zależy od charakteru Przypadku Zawieszenia i wypada albo na trzy Robocze Dni Przekazania przed 30 kwietnia 2013 r. albo w pierwszym Roboczym Dniu Przekazania w grudniu 2012 r.), zawieszoną transakcję uważa się za dotkniętą siłą wyższą i rozwiązaną w tej dacie. Zastosowanie znajduje wtedy wariant przewidziany w punkcie 9.2(a) – brak wzajemnych płatności – czyli swoista „opcja zerowa”.


Jedną z przyczyn wyodrębnienia „Przypadku Zawieszenia” z klauzuli Siły Wyższej była okoliczność, iż wystąpienie Siły Wyższej skutkowało zasadniczo w ciągu 9 Roboczych Dni Przekazania powstaniem uprawnienia do rozwiązania umowy.


Suspension Event zawiesza natomiast realizację zobowiązań stron na dużo dłuższy okres, bo – w zależności od rodzaju Suspension Event – aż do grudnia 2012 (1 grudzień każdego roku jest z reguły zestandaryzowaną datą rozliczenia kontraktów futures) lub 30 kwietnia 2013 (data końcowego rozliczenia całego II Okresu Rozliczeniowego).


W razie ustania Przypadku Zawieszenia i dostarczenia EUA na rachunek kupującego, za cały okres zawieszenia wykonywania zobowiązań przyjęto, iż kupujący ma obowiązek zapłacić sprzedającemu odsetki.


Kolejną różnica obu uregulowań dotyczy sposobu rozliczenia – w zakresie Siły Wyższej istnieje możliwość wyboru spomiędzy trzech alternatywnych opcji, natomiast w zakresie Przypadku Zawieszenia przyjęto automatyczną „opcję zerową” (poza wymienionym obowiązkiem zapłaty odsetek).


Należy też zauważyć, iż „Przypadek Zawieszenia” trwający aż do „Long Stop Date” niejako „przekształca” się w Siłę Wyższą i ulega rozliczeniu w jeden ze sposobów właściwych dla Siły Wyższej. Transakcja ulega wtedy rozwiązaniu automatycznie – bez potrzeby składania przez strony dodatkowych oświadczeń.


Zbieg Siły Wyższej z Przypadkiem Zawieszenia (zdarzenie, które jednocześnie kwalifikuje się jako Siła Wyższa oraz Przypadek Zawieszenia) skutkuje pierwszeństwem kwalifikacji Przypadku Zawieszenia.