Spis treści

 

Już niedługo, zamiast odrębnych krajowych rejestrów uprawnień do emisji będzie jeden rejestr unijny (tym niemniej będą funkcjonować administratorzy rejestru: centralny i krajowi). Jeżeli państwa członkowskie skorzystają z możliwości przewidzianych przez nowy projekt rozporządzenia rejestrowego, osobisty rachunek posiadania będzie można otworzyć u krajowego administratora rejestru w dowolnie wybranym państwie członkowskim, co będzie skutkować poddaniem uprawnień do emisji znajdujących się na tym rachunku jurysdykcji tego właśnie państwa członkowskiego. Odpowiednie analizy warto przeprowadzić wcześniej, aby w pełni wykorzystać możliwości, jakie oferują nowe przepisy.

 

 

Uwagi ogólne

 

Rozróżnienie konieczne do poczynienia na wstępie dotyczy rachunków posiadania operatorów oraz osobistych rachunków posiadania. Tylko te drugie będą mogły skorzystać z omawianych tutaj dodatkowych możliwości. Rachunki posiadania operatorów są bowiem ściśle związane z lokalizacją instalacji i krajowym administratorem rejestru dla takiego rachunku jest administrator właściwy wg miejsca położenia instalacji. Dodatkowo, w świetle artykułu 23 ust. 5 projektu nowego rozporządzenia, właściciel takiego rachunku może go zbyć wyłącznie z instalacją, z którą jest on powiązany.

 

Właściciel osobistego rachunku posiadania – nie posiadający instalacji - będzie mógł (z zastrzeżeniem pewnych wyjątków - patrz dalej) wybrać jurysdykcję, pod którą chce otworzyć rachunek. Dla osobistego rachunku posiadania właściwym krajowym administratorem będzie ten administrator, „który otworzył dany rachunek”.

 

Omawiane przepisy potwierdzają także, iż to krajowi administratorzy unijnego rejestru (a nie odrębny  tzw. centralny administrator) będą właściwi w najczęstszych sprawach związanych z funkcjonowaniem rachunku uprawnień do emisji. Projekt rozporządzenia przewiduje, iż za działanie i utrzymanie unijnego rejestru będzie odpowiedzialny centralny administrator. Każde państwo członkowskie wyznaczy jednakże administratora krajowego i będzie zarządzać swoimi rachunkami, jak również rachunkami w rejestrze unijnym, podlegającymi jurysdykcji danego państwa członkowskiego, przez swojego krajowego administratora.

Każdy rachunek będzie musiał być przypisany do odpowiedniego krajowego administratora, który będzie odpowiedzialny za zarządzanie tym rachunkiem w imieniu państwa członkowskiego (lub w odniesieniu do niektórych typów rachunków, w imieniu Unii).

 

Decydującym przepisem w kwestiach jurysdykcyjnych jest artykuł 10 ust. 4 projektu rozporządzenia, zgodnie z którym rachunki będą podlegać prawom i jurysdykcji państwa członkowskiego właściwego dla danego krajowego administratora. Przyjmuje się, iż uprawnienia do emisji znajdujące się na rachunku w rejestrze znajdują się na terytorium  państwa członkowskiego krajowego administratora. Istotny jest również kontekst nakreślony przez punkt 12 w preambule projektu rozporządzenia, który przewiduje, iż uprawnienia do emisji mają charakter niematerialny, są aktywami oznaczonymi tylko co do gatunku a ich własność zostaje potwierdzona poprzez ich zapisanie na rachunku w rejestrze unijnym w którym się znajdują.

 

Wzmiankowane decyzje operatorów osobistych rachunków posiadania co do lokalizacji rachunku są w pewnym sensie nieodwracalne, bowiem projekt rozporządzenia przewiduje, iż, z wyjątkiem odnoszącym się do operatorów statków powietrznych, państwo członkowskie odpowiedzialne za prowadzenie rachunku nie może ulec zmianie.

 

Wolność wyboru w zakresie miejsca lokalizacji rachunku nie jest jednakże absolutna i zależeć będzie od przyszłych decyzji regulacyjnych państw członkowskich. Niektóre z kwestii do rozstrzygnięcia w tym zakresie i ich skutki dla właścicieli rachunków przedstawiono poniżej.

 



Uwarunkowania procesów decyzyjnych

 

1. Stałe miejsce zamieszkania lub rejestracja właściciela rachunku

 

Państwo członkowskie krajowego administratora rachunku będzie mogło wymagać, aby przyszły właściciel rachunku posiadał stałe miejsce zamieszkania lub rejestracji w państwie członkowskim krajowego administratora zarządzającego rachunkiem (artykuł 16 ust. 2 projektu rozporządzenia). Taki wymóg jest jednakże tylko opcjonalny i w przypadku, gdy dane państwo członkowskie nie skorzysta z możliwości jego ustanowienia, otworzy w ten sposób pole dla omawianych tutaj dodatkowych możliwości.

 

2. Rejestracja dla potrzeb podatku VAT

 

Państwo członkowskie krajowego administratora rachunku będzie mogło wymagać, aby przyszły właściciel rachunku był zarejestrowany dla potrzeb VAT w państwie członkowskim krajowego administratora zarządzającego rachunkiem (artykuł 16 ust. 3 projektu rozporządzenia). Ten wymóg jest także jedynie opcjonalny dla państw członkowskich.

 

3. Stałe miejsce zamieszkania upoważnionego przedstawiciela

 

Upoważnieni przedstawiciela lub dodatkowi upoważnieni przedstawiciele ustanowieni dla rachunku muszą być osobami fizycznymi.  Państwo członkowskie krajowego administratora rachunku będzie mogło wymagać, aby co najmniej jeden z upoważnionych przedstawicieli ustanowionych dla otwieranego przez tego administratora rachunku miał miejsce stałego zamieszkania w tym państwie członkowskim (artykuł 21 ust. 7). Ten wymóg ma także jedynie opcjonalny charakter dla państw członkowskich.

 

Wykaz wymagań informacyjnych koniecznych dla otwarcia rachunku w rejestrze zawarto w załączniku III do projektu rozporządzenia. Są one jednakże sformułowane w sposób, który nie przesądza kwestii wyboru państwa właściwego dla rachunku. Wymagany jest np. dowód, iż osoba wnioskująca o otwarcie rachunku w rejestrze uprawnień do emisji posiada otwarty rachunek bankowy w ‘państwie członkowskim Europejskiego Obszaru Gospodarczego’. Jednym z dowodów potwierdzających tożsamość osoby fizycznej wnioskującej o otwarcie rachunku jest potwierdzona kopia dowodu osobistego wydanego przez państwo, które jest członkiem Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub OECD. Zakres jurysdykcyjny dla wskazanych dokumentów jest więc określony bardzo szeroko.

 


 

Wybrane skutki

 

1. Najważniejszym i obarczonym najistotniejszymi konsekwencjami skutkiem decyzji przyszłego właściciela osobistego rachunku posiadania dotyczącej lokalizacji rachunku uprawnień do emisji będzie poddanie kwestii dotyczących prawa własności uprawnień do emisji znajdujących się na rachunku prawu państwa krajowego administratora, który otworzył rachunek. Kwestia ma zasadnicze znaczenie np. dla oceny możliwości nabycia własności przez nabywcę w dobrej wierze uprawnień do emisji, które zostały skradzione z rachunku (patrz ostatnie masowe kradzieże z rejestrów). Również przykładowo można wskazać, iż reżim prawny właściwy dla prawa własności uprawnień wywiera także wpływ na kształt wymagań kontraktowych dla zbycia lub obciążenia uprawnień do emisji. Kwestii związanych z tym zagadnieniem jest tak wiele, iż stanowią one podstawę dla odrębnych rozważań.

 

2. Jurysdykcja właściwa dla krajowego administratora będzie wywierać wpływ na kwestie proceduralne dotyczące rozstrzygania sporów w zakresie zarządzania rachunkami. Będzie to dotyczyć w szczególności środków zaskarżenia decyzji krajowego administratora o odmowie utworzenia rachunku, decyzji o odmowie ustanowienia upoważnionego przedstawiciela lub dodatkowego upoważnionego przedstawiciela, decyzji o zawieszeniu dostępu do rachunku lub jego zamknięciu. We wszystkich tych sprawach organem właściwym do rozstrzygnięcia sporu będzie organ właściwy na podstawie prawa krajowego.

 

3. Jurysdykcja właściwa dla rachunku będzie mieć znaczenie w przypadku ustanawiania upoważnionego przedstawiciela lub dodatkowego upoważnionego przedstawiciela. W takim przypadku właściciel rachunku jest zobowiązany dostarczyć informacje wymagane przez krajowego administratora. Minimalny wymagany zakres informacji określa załącznik VII do projektu rozporządzenia. Jednakże biorąc pod uwagę, iż ustanowiono tylko poziom minimalny wymagań informacyjnych, ostateczny ich zakres może być zróżnicowany – w zależności od mniej lub bardziej restrykcyjnej polityki regulacyjnej państwa członkowskiego.

 

4. Jeżeli upoważniony przedstawiciel ustanowiony dla rachunku nie będzie mógł uzyskać dostępu do rachunku, w szczególności z powodów technicznych, administrator krajowy będzie mógł zainicjować, na wniosek takiego upoważnionego przedstawiciela, operacje na rachunku, lecz jednak tylko o ile ‘krajowy administrator będzie zezwalał na składanie takich wniosków’ (i dostęp do rachunku nie został zawieszony). Jest to kolejna kompetencja krajowego administratora, która może być zróżnicowana – w zależności od jurysdykcji.

 

5. Wreszcie, projekt rozporządzenia przewiduje prowadzenie przez administratora krajowego  tzw. helpdesk w celu udzielania wsparcia i pomocy właścicielom rachunków, które są zarządzane przez tego krajowego administratora (administrator centralny będzie, z kolei, udzielał takiego wsparcia administratorom krajowym). Mimo, iż ten element wymieniam na końcu, może okazać się, iż będzie on miał decydujące znaczenie dla potencjalnych właścicieli rachunków. Sprawnie funkcjonujące wsparcie dla właścicieli rachunków może okazać się skuteczną zachętą do zakładania rachunków pod tą a nie inną jurysdykcją.

 

Powyższy wykaz oczywiście nie jest kompletny, wskazuje jedynie na niektóre kwestie, które można zidentyfikować na podstawie samego projektu rozporządzenia. Mając na uwadze, iż omawiane tutaj uwarunkowania wynikają z przepisów, które są dopiero na etapie projektu, jest czas aby poddać je dalszej analizie w celu najbardziej korzystnych dla posiadaczy rachunków ustaleń. Jeżeli przepisy projektu nie ulegną zmianie, może okazać się, iż będą one przyczyną pewnego rodzaju konkurencji pomiędzy państwami członkowskimi, z perspektywy, która jurysdykcja zdoła przyciągnąć największą ilość nowootwieranych rachunków w rejestrze unijnym. Jednym z kryteriów branych pod uwagę przez właścicieli rachunków może być ocena, która jurysdykcja oferuje najbardziej przyjazne a jednocześnie sprawne otoczenie regulacyjne.