Zgodnie z art. 2 pkt 14 dyrektywy RED II prosument energii odnawialnej to odbiorca końcowy działający w ramach swoich obiektów o określonych granicach lub, jeśli jest to dozwolone przez państwo członkowskie, w ramach innych obiektów, który wytwarza odnawialną energię elektryczną na własne potrzeby oraz który może magazynować lub sprzedawać samodzielnie wytworzoną energię elektryczną, pod warunkiem że w przypadku prosumenta energii odnawialnej, niebędącego gospodarstwem domowym, działania te nie stanowią jego podstawowej działalności handlowej lub zawodowej.

 news

 

23 sierpnia 2023

Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw ogłoszona w Dzienniku Ustaw poz. 1681

 

Maj 2023

Projekt ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw

Prosumentem może być zarówno osoba fizyczna jak i inny podmiot prawa (osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej). 

Dyrektywa RED II w art. 21 nakłada na państwa członkowskie UE  obowiązek wprowadzenia regulacji prawnej nadającej konsumentom prawo uzyskania statusu prosumentów energii odnawialnej. W szczególności państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia, by prosumenci samodzielnie lub za pośrednictwem agregatorów, mieli prawo m.in.:

  • wytwarzać, również na własne potrzeby i przechowywać energię, a także sprzedawać jej nadwyżki;
  • instalować i eksploatować systemy magazynowania energii połączone z instalacjami wytwórczymi na własny użytek;
  • otrzymywać wynagrodzenie, w tym z systemów wsparcia, odzwierciedlające wartość rynkową energii wytworzonej i wprowadzonej do sieci.

RED II w art. 21 ust. 2 podkreśla, iż prosumenci:

  • w zakresie samodzielnie wytworzonej i skonsumowanej energii powinni być zwolnieni z wszelkich opłat, 
  • w zakresie energii pobranej z sieci oraz do niej wprowadzonej powinni podlegać opłatom o niedyskryminacyjnym i proporcjonalnym charakterze oraz opłatom sieciowym odzwierciedlającym koszty.

Prosumenci zgodnie z dyrektywą RED II zachowują prawa i obowiązki odbiorców końcowych, w tym:

  • mogą korzystać z usług agregacji (art. 3 lit. e Rozporządzenia UE 2019/943), także bez zgody przedsiębiorstwa energetycznego (art. 13 ust. 2 dyrektywy rynkowej), 
  • mają prawo do zainstalowania inteligentnego licznika oraz do poinformowania w jasny sposób o wszelkich powiązanych kosztach jego instalacji (art. 21 ust. 1 i ust. 2 lit. a ppkt ii dyrektywy rynkowej), otrzymywania w odpowiedni sposób informacji o rozliczeniach (ust. 2 lit. b – d Załącznika nr I do dyrektywy rynkowej).

Zgodnie z art. 21 ust. 5 dyrektywy RED II strona trzecia może być właścicielem instalacji prosumenta energii odnawialnej lub może zarządzać taką instalacją w zakresie instalacji, eksploatacji, w tym pomiarów, oraz konserwacji, pod warunkiem, że podlega ona instrukcjom prosumenta energii odnawialnej. Takiej strony trzeciej nie uznaje się za prosumenta energii odnawialnej.

Zmodyfikowaną definicję „prosumenta energii odnawialnej” wprowadza do ustawy o odnawialnych źródłach energii ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (ogłoszona w Dzienniku Ustaw pod poz. 1524 dnia 14 sierpnia 2019 r.).

                 A7236965 3186 423A B4E4 08E49F40A099   

 

Do mikroinstalacji zaliczane są instalacje odnawialnych źródeł energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączone do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW (art. 2 pkt 19 ustawy OZE).

Zgodnie z art. 2 pkt 27a ustawy o odnawialnych źródłach energii (w brzmieniu nadanym ww. nowelą) prosument energii odnawialnej oznacza odbiorcę końcowego wytwarzającego energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji, pod warunkiem, że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, nie stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej określonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej.

Wcześniej przepis ten definiował „prosumenta” - jako odbiorcę końcowego dokonującego zakupu energii elektrycznej na podstawie umowy kompleksowej, wytwarzającego energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii w mikroinstalacji w celu jej zużycia na potrzeby własne, niezwiązane z wykonywaną działalnością gospodarczą regulowaną ustawą z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. prosumentem energii odnawialnej stała się zatem nowa kategoria odbiorców końcowych - przedsiębiorcy, dla których wytwarzanie energii elektrycznej jako prosument energii odnawialnej nie stanowi przedmiotu ich przeważającej działalności gospodarczej.

Ww. nowelą z dnia 19 lipca 2019 r. wprowadzono ponadto możliwość sprzedaży energii elektrycznej przez prosumenta energii odnawialnej z mikroinstalacji wybranemu przez wytwórcę podmiotowi innemu niż sprzedawca zobowiązany (dodany art. 41 ust. 1a).

Uzasadnienie nowelizacji w następujący sposób wyjaśnia sens dokonanej zmiany:

„Zasady sprzedaży niewykorzystanej energii elektrycznej w mikroinstalacji

Dotychczasowy obowiązek dokonywania zakupu energii elektrycznej wytworzonej w mikroinstalacji nadal będzie spoczywał wyłącznie na sprzedawcy zobowiązanym, niemniej w projektowanym art. 41 ust. 1a zaproponowano rozwiązanie umożliwiające sprzedaż energii elektrycznej z mikroinstalacji wybranemu przez wytwórcę podmiotowi innemu niż sprzedawca zobowiązany. Podmioty te będą mogły sprzedawać tę energię albo jej nadwyżki na zasadach innych niż obowiązek sprzedawcy zobowiązanego, a więc po ustalonej cenie, wybierając jednocześnie podmiot (sprzedawcę energii), który będzie dokonywał zakupu tych nadwyżek. W związku z powyższym sprzedaż energii elektrycznej przez wytwórcę z mikroinstalacji albo wytwórcę, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy OZE, będzie odbywała się na zasadach rynkowych. Jeżeli wybrany sprzedawca nie będzie chciał zgodzić się na zakup energii z mikroinstalacji po rynkowych cenach wtedy aktualizuje się obowiązek sprzedawcy zobowiązanego, który nie może odmówić świadczenia takich usług polegających na zakupie po cenie wskazanej w art. 41 ust. 8 ustawy OZE” (uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (znak DKPL.WK.10.2.40.2019.EJ(17) RM-10-92-19, UD477). 

Warto odnotować, iż w 2018 r. ustawą z 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw zmienione zostały definicje:

- mikroinstalacji OZE (zwiększenie granicznego parametru łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej mikroinstalacji z 40 kW na 50 kW) oraz
- małej instalacji OZE (przedział łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej małych instalacji OZE określony został jako: moc większa niż 50 kW i mniejsza niż 500 kW, podczas gdy przed nowelizacją dotyczyło to mocy większej niż 40 kW i mniejszej niż 200 kW).

0B19B936 D122 4AC0 8255 389794C946DB   Linki

 

Raport Prezesa URE dotyczący energii elektrycznej wytworzonej z OZE w mikroinstalacji i wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej

 

Self-Generation

W wyniku ww. zmian:

  • część mikroinstalacji OZE została zwolniona z obowiązku wpisu do rejestru małych instalacji odnawialnych źródeł energii,
  • nastąpiła „migracja” części instalacji OZE objętych dotychczas obowiązkiem uzyskania koncesji Prezesa URE do zbioru małych instalacji OZE,
  • w 181 przypadkach stwierdzono wygaśnięcie koncesji (patrz Sprawozdanie z działalności Prezesa URE w 2018 r., Warszawa, kwiecień 2019, p. 66).

 

Net billing / net metering

 

Dla prosumentów przewidziano korzystne systemy rozliczeń wyprodukowanej energii. Jest to albo tzw. system opustów (net-metering - art. 4 ust. 1 i ust. 1a pkt 1 ustawy OZE) albo system net – billing (art. 4 ust. 1 i ust. 1a pkt 2 ustawy OZE). 

Są to systemy rozłączne, przy czym system net-metering jest  obecnie systemem zamkniętym z możliwością korzystania z niego na zasadzie praw nabytych,  natomiast art. 4 ust. 1b ustawy OZE przewiduje możliwość migracji do systemu net-billing.

Od kwietnia 2022 r. wszystkie nowo montowane instalacje prosumenckie są objęte systemem rozliczania się za energię elektryczną sprzedawaną przez nie do sieci na zasadzie net-billing.

Zgodnie z poprzednią metodą, prosument rozliczał się z energii ilościowo - za jedną jednostkę energii wprowadzoną do sieci mógł pobrać za darmo 0,8 (przy większych instalacjach stosunek ten wynosił 1 do 0,7).

Net-billing polega na tym, że prosument sprzedaje nadwyżki wyprodukowanej przez siebie energii a w razie potrzeby ją kupuje. Prosument nie dostaje on jednak pieniędzy do ręki, rozliczenia następują za pośrednictwem konta prosumenckiego, z którego następuje zakup energii. 

Jak wskazuje Prezes Urzędu Regulacji Energetyki w opublikowanym w kwietniu 2024 Sprawozdaniu z działalności za 2023 r., w 2023 r. nie nałożono żadnej kary pieniężnej na sprzedawcę energii z tytułu niedokonania  rozliczenia prosumenckiego. Prowadzone były natomiast postępowania sporne z udziałem  prosumentów, przy czym 4 wnioski o rozstrzygnięcie sporów dotyczyły odmowy przyłączenia  mikroinstalacji do sieci elektroenergetycznej, natomiast 1 wniosek dotyczył odmowy zawarcia umowy  sprzedaży energii elektrycznej wytworzonej w mikroinstalacji.  

 

Prosument zbiorowy

 

Koncepcja działających grupowo prosumentów energii odnawialnej wywodzi się z art. 2 pkt 15 dyrektywy RED II definiuje grupę co najmniej dwóch działających wspólnie prosumentów energii odnawialnej zlokalizowanych w tym samym budynku lub budynku wielomieszkaniowym.

Państwo członkowskie może zezwolić na działanie prosumentów zbiorowych w ramach innych obiektów niż własne.

Dyrektywa RED II w art. 21 ust. 4 obliguje państwa członkowskie do zapewnienia ram prawnych dla podejmowania wspólnych działań przez takich prosumentów, a także dokonywania ustaleń w zakresie dzielenia się energią odnawialną, dopuszcza ponadto wprowadzenie proporcjonalnych i uzasadnionych zróżnicowań pomiędzy prosumentami indywidualnymi i grupowymi.

Do polskiego porządku prawnego prosument zbiorowy został wprowadzony ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw.

Zgodnie art. 2 pkt 27c o odnawialnych źródłach energii  prosument zbiorowy to odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji lub małej instalacji przyłączonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji elektrycznej budynku wielolokalowego, w której znajduje się punkt poboru energii elektrycznej tego odbiorcy, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym wytwarzanie to nie stanowi przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej określonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej. Zgodnie z polską ustawą prosumentem zbiorowy mogą, oprócz osób fizycznych czuć także pomioty jak spółdzielnie mieszkaniowe czy spółki.

Obligatoryjne postanowienia umowy regulującej współpracę prosumentów zbiorowych wytwarzających energię elektryczną w jednej instalacji określa art. 4a ust. 1 ustawy o OZE (instalacja nie musi należeć do prosumenta zbiorowego ale może być także np. wydzierżawiona lub pozostawać w leasingu). Prosument zbiorowy ma prawo do sprzedaży nadwyżki wytworzonej energii. Do jednego punktu poboru energii prosument zbiorowy może przypisać moc zainstalowaną elektryczną instalacji OZE, która nie przekracza mocy umownej ustalonej dla tego punktu poboru energii, nie większą niż 50 kW. 

Prosument wirtualny

 

Jak wspomniano art. 2 pkt 14 dyrektywy RED II dopuszcza  możliwość działalności prosumenta w innych obiektach niż własne. W przypadku prosumentów wirtualnych jest miejsce zużycia energii jest inne niż miejsce jej wytwarzania.

Do ustawy o OZE definicja prosumenta wirtualnego energii odnawialnej została wprowadzona ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw. 

Zgodnie z art. 2 pkt 27b ustawy o OZE prosument wirtualny energii odnawialnej to odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w instalacji odnawialnego źródła energii przyłączonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w innym miejscu niż miejsce dostarczania energii elektrycznej do tego odbiorcy, która jednocześnie nie jest przyłączona do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji elektrycznej budynku wielolokalowego, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym wytwarzanie to nie stanowi przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej określonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej.

Odnośnie prosumentów wirtualnych nie określono maksymalnej mocy instalacji, wskazano jedynie, że moc przypisana do punktu poboru nie może przekraczać ustalonej dla niego mocy umownej i nie może być większa niż 50 kW (art. 4 ust 1c ustawy o OZE).

 

Prosument lokatorski

 

Opublikowany w maju 2023 projekt ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw wprowadza fakultatywną opcję zmiany wynagrodzenia za energię dla prosumenta energii odnawialnej produkującego energię na potrzeby części wspólnej budynku wielolokalowego (tzw. prosument lokatorski). Zmiana polega na możliwości zmiany formy wynagrodzenia za energię i dedykowana jest np. wspólnotom mieszkaniowym i spółdzielniom mieszkaniowym.

Jeżeli prosumentem energii odnawialnej będzie prosument indywidualny, który wytwarza energię na potrzeby części wspólnej budynku wielolokalowego, będzie miał on opcję zmiany formy wynagrodzenia z obniżenia rachunku za energię elektryczną za pomocą konta prosumenckiego na wypłatę wartości energii na wskazany przez siebie rachunek bankowy. 

Środki depozytu prosumenckiego przeznacza się wyłącznie na rozliczenie zobowiązań prosumenta energii odnawialnej z tytułu zakupu energii elektrycznej lub na obniżenie opłat związanych z lokalami mieszkalnymi w budynku lub innych budynkach o przeważającej funkcji mieszkalnej, których części wspólne są zarządzane przez tego prosumenta energii odnawialnej. 

W przypadku prosumenta lokatorskiego możliwe będzie jedynie wytwarzanie energii elektrycznej w mikroinstalacji, a więc instalacji o mocy nie większej niż 50 kW.

 

CSIRE

 

Centralny System Informacji Rynku Energii (CSIRE) jest systemem przeznaczonym do  gromadzenia i przetwarzania danych niezbędnych między innymi do zmiany sprzedawcy energii elektrycznej, dokonywania rozliczeń za jej sprzedaż oraz dostarczanie.

W dokumencie PSE S.A. z 17 kwietnia 2024 r. „Pytania i odpowiedzi ze spotkania „CSIRE w pigułce - warsztaty dla uczestników rynku, Sesja II: Założenia biznesowe CSIRE. Procesy rynku energii realizowane za  pośrednictwem CSIRE” zamieszczono następujące wyjaśnienia dotyczące sposobu ujęcia prosumentów wirtualnych/zbiorowych w systemach CSIRE:

  1. Jak będzie można pobierać dane z obiektów energetycznych np. spółdzielni energetycznych czy prosumenta wirtualnego czy są jakieś szczegółowy opis i wymagania? Dedykowanym procesem do udostępniania danych pomiarowych jest proces 7.1 zarówno dla punktów pomiarowych jak i obiektów pomiarowych.  
  2. Prośba o potwierdzenie czy spółdzielnia energetyczna lub prosument wirtualny/zbiorowy musi integrować sie z CSIRE czy dane do rozliczeń Proces  7.4. - Udostępnienie danych zagregowanych lub zbiorczych i Proces  7.5. - Żądanie dodatkowego odczytu danych pomiarowych. Umożliwi tym  podmiotom wypełnienie obowiązków informacyjnych ustawowych oraz weryfikacje prawidłowości rozliczenia z OSD i sprzedawcą?  Listę podmiotów, którym OIRE musi zapewnić dostęp do CSIRE określa przede wszystkim ustawa Prawo energetyczne. Nie znajdują się pośród nich spółdzielnie energetyczne oraz prosumenci wirtualni. 
  3. Czy "obiekt sumujący" będzie umożliwiał sumowanie z bilansowaniem w cyklach pomiarowych 15 minutowych w sposób wektorowy, analogicznie jak odbywa w bilansowaniu godzinowym prosumenta. Obiekt sumujący jest wykorzystywany m.in w celu wyliczenia opłat dla zgrupowanych punktów  pomiarowych.  
  4. Rozumiem, a co z rozliczeniami w  których opłacie podlegać będzie już wyznaczone saldo wymiany (bilans energii pobranej i wprowadzonej z kilku  PPE). Czy taką sytuację będzie można odwzorować w ramach obiektu sumującego? W ramach procesu 7.1 jest możliwość pobrania danych dla poszczególnych danych pomiarowych w  ramach obiektu sumującego sytuacja nie będzie obsługiwana. 

Natomiast w dokumencie PSE S.A. z 17 kwietnia 2024 r. Pytania i odpowiedzi ze spotkania „CSIRE w pigułce - warsztaty dla uczestników rynku, Sesja I: Podstawy prawne i regulacje związane z funkcjonowaniem OIRE oraz CSIRE” zamieszczono następujące wyjaśnienie:

„Jaka jest podstawa uznania autokonsumenta za sprzedawcę energii elektrycznej, który musi zawrzeć umowę  CSIRE?  
Art. 11z i 11za ustawy - Prawo energetyczne”.

 

Rozwój rynku

 

Zgodnie z opublikowanym w marcu 2024 r. Raportem Prezesa URE wielkość mocy zainstalowanej elektrycznej mikroinstalacji oraz ich udział w strukturze produkcji energii elektrycznej w Polsce systematycznie wzrastały na przestrzeni ostatnich sześciu lat (2018-2023). Według danych przekazanych Prezesowi URE przez operatorów systemów elektroenergetycznych dystrybucyjnych, na koniec 2023 r. w Polsce funkcjonowało 1 403 875 mikroinstalacji, których łączna moc zainstalowana elektryczna wyniosła ponad 11,3 GW, a łączna produkcja energii elektrycznej z tych instalacji w 2023 r. wyniosła ponad 7,3 TWh. 

Jednocześnie operatorzy systemów elektroenergetycznych dystrybucyjnych nie odnotowali w 2023 r. pojawienia się mikroinstalacji użytkowanych przez prosumentów zbiorowych energii odnawialnej. 

Na rozwój mikroinstalacji w ostatnich latach w prawie w 100 proc. złożyły się prosumenckie instalacje fotowoltaiczne.

 

Zaloguj się, aby zobaczyć.

Dbamy o Twoją prywatność

Poprzez kliknięcie "Akceptuję" wyrażasz zgodę na zainstalowanie i przechowywanie plików typu cookie na Twoim urządzeniu końcowym i użycie danych geolokalizacyjnych w celu optymalizacji działania serwisu. Więcej informacji znajdziesz w dokumencie Polityka Prywatności.