Spis treści


Oprócz obowiązku przestrzegania wymogów objętych rozporządzeniem REMIT, konieczne jest wprowadzenie odpowiednich procedur wewnętrznych określających m.in. zasady i tryb publikacji informacji wewnętrznych, w tym osoby odpowiedzialne w tym procesie.

Wewnętrzne procedury powinny ustanowić w szczególności tzw. „chińskie mury” w celu uniemożliwienia zawierania transakcji na podstawie posiadania informacji wewnętrznych. Procedury te powinny w szczególności określać:

a. jak informacja wewnętrzna jest identyfikowana,  

b. jak jest zorganizowany proces publikowania informacji zewnętrznych,

c. w jaki sposób zapewnia się poufność informacji wewnętrznych w przypadku, gdy publikacja informacji wewnętrznych została opóźniona,

d. w jaki sposób zapewnia się, iż na podstawie informacji wewnętrznych przed ich publikacją nie są podejmowane decyzje handlowe.

Przy implementacji procedur należy wykorzystać opublikowane przez europejską Agencję ACER niewiążące Wytyczne, w których dokonano kilku istotnych interpretacji rozporządzenia:
a. ‘Questions & Answers on REMIT’ (wersja z 20 grudnia 2011),
b. ‘Guidance on the application of the definitions set out in Article 2 of Regulation (EU) No 1227/2011 of the European Parliament and of the Council of 25 October 2011 on wholesale energy market integrity and transparency’ 1 edycja z 20 grudnia 2011 r.

Tym niemniej wskazane Wytyczne ACER stanowią wstępne podejście do problemu i zdecydowanie nie rozwiązują wszystkich problemów jakie stawia obecnie uczestnikom hurtowego obrotu energią rozporządzenie REMIT.


1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) Nr 1227/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii (ang. Energy Market Integrity and Transparency - REMIT) ukazało się w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej L 326 s. 1 z 8 grudnia 2011 r.  Rozporządzenie wejdzie w życie 20 dnia od jego publikacji, czyli 28 grudnia 2011 r. Celem nowego rozporządzenia jest zapobieganie nieuczciwym praktykom na hurtowych rynkach energii elektrycznej m.in. poprzez zakaz wykorzystywania informacji poufnych do manipulowania rynkiem i zapobieganie spekulacji na giełdach. Rozporządzenie przewiduje m.in. rejestrację podmiotów aktywnych w obszarze hurtowego handlu energią. Pełne wdrożenie rozporządzenia REMIT będzie wymagało w niektórych obszarach nowych regulacji na poziomie ustawowym (np. w zakresie sankcji za naruszenie rozporządzenia). Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE są jednak aktami prawnymi bezpośrednio obowiązującymi w państwach członkowskich UE, bez konieczności implementacji do krajowego systemu prawnego.

2. Przedsiębiorcy zawierający transakcje na hurtowych rynkach energii będą zobligowani do ich zgłaszania do odpowiednich rejestrów europejskiej Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER). Do zadań ACER będzie należało monitorowanie - w ścisłej współpracy z krajowymi organami regulacyjnymi - hurtowych rynków energii. ACER stworzy i będzie prowadzić - na podstawie danych przekazywanych przez krajowe organy - rejestr transakcji hurtowych na zakup i przesył gazu oraz energii elektrycznej.

3. Urząd Regulacji Energetyki - tak jak i jego odpowiedniki w innych państwach Unii - będzie odpowiedzialny m.in. za tworzenie i bieżącą aktualizację krajowego rejestru uczestników rynku oraz przekazywanie informacji zawartych w tym rejestrze do ACER. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 2 rozporządzenia takie krajowe rejestry mają powstać w terminie 3 miesięcy od dnia wydania przez Komisję Europejską aktów wykonawczych do rozporządzenia.

4. Należy zwrócić uwagę, iż o ile przewidziane w rozporządzeniu obowiązki rejestracji uczestników rynku w URE oraz dostarczania do ACER danych o transakcjach oraz informacji o wykorzystaniu urządzeń wejdą w życie po przyjęciu przez Komisję Europejską aktów wykonawczych do rozporządzenia (co jeszcze nie nastąpiło) już od dnia 28 grudnia 2011 r. obowiązują przepisy REMIT dotyczące:

a. zakazu wykorzystywania informacji wewnętrznych (art. 3 rozporządzenia),

b. zakazu manipulacji rynkowych (art. 5 rozporządzenia),

c. obowiązku publikacji informacji wewnętrznych (art. 4 rozporządzenia),

d. obowiązków osób zajmujących się zawodowo pośredniczeniem w zawieraniu transakcji, których przedmiotem są produkty energetyczne sprzedawane w obrocie hurtowym (obowiązek wdrożenia skutecznych mechanizmów i procedur mających na celu identyfikację przypadków naruszenia zakazu wykorzystywania informacji wewnętrznych i zakazu manipulacji rynkowych oraz niezwłocznego informowania URE o tych naruszeniach - art. 15 rozporządzenia).

5. Oprócz obowiązku przestrzegania wymogów objętych rozporządzeniem REMIT, konieczne jest zatem wprowadzenie odpowiednich procedur wewnętrznych określających m.in. zasady i tryb publikacji informacji wewnętrznych, w tym osoby odpowiedzialne w tym procesie.

6. W szczególności, w trakcie procesu dostosowania działalności przedsiębiorstwa do wymagań REMIT będzie konieczny przegląd i weryfikacja treści, jak również wdrożenia ewentualnych dotychczas obowiązujących w przedsiębiorstwie regulacji  nabywania i zbywania towarów giełdowych przez członków władz i pracowników firmy jak również procedury ochrony informacji poufnych i tajemnicy związanych z transakcjami giełdowymi. Wymaga w szczególności weryfikacji, czy został w tym zakresie wyznaczony odpowiedni inspektor nadzoru.


7. Należy zwrócić uwagę, iż procedury wewnętrzne powinny obejmować określenie zasad realizacji obowiązków publikacji informacji wewnętrznych – wg wymagań rozporządzenia REMIT a w przypadku, gdy dany uczestnik obrotu uczestniczy w obrocie giełdowym (czy to TGE, czy rynku towarowym GPW) również wymogów publikacyjnych wynikających z uczestnictwa w rynkach danej giełdy:

a. TGE – patrz wymóg § 92 ust. 3 Regulaminu obrotu Rynku Towarów Giełdowych Towarowej Giełdy Energii S.A. Tekst jednolity sporządzony w dniu 11 czerwca 2010 r. i ogłoszony przez Zarząd Towarowej Giełdy Energii S.A. w dniu 14 czerwca 2010 r. – „Członkowie Giełdy zobowiązani są do niezwłocznego przekazywania Giełdzie informacji o zdarzeniach mogących mieć wpływ na kursy lub ceny towarów giełdowych. Informacje te publikowane są przez Giełdę na jej publicznej stronie internetowej”,

b. Rynek Towarowy GPW – patrz wymóg z § 79 ust. 3 Regulaminu obrotu towarami giełdowymi organizowanego przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. (Załącznik do Uchwały Nr 22/1254/2010 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 24 sierpnia 2010 r.) – „Uczestnicy Obrotu zobowiązani są do niezwłocznego przekazywania Giełdzie informacji o zdarzeniach mogących mieć wpływ na kursy lub ceny towarów giełdowych. Informacje te publikowane są przez Giełdę na jej publicznej stronie internetowej”.

8. Należy także zwrócić uwagę, iż procedury wewnętrzne powinny być precyzyjne co do określenia zakresu przedmiotowego. Regulamin obrotu Rynku Towarów Giełdowych Towarowej Giełdy Energii S.A. w Oddziale 5 dotyczącym Rynku Terminowego Towarowego (RTT) w § 84 zawiera zapis iż:

”Przedmiotem obrotu na RTT mogą być niebędące instrumentami finansowymi (podkreślenie moje) prawa majątkowe, których cena w sposób pośredni lub bezpośredni zależy od oceny lub wartości oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników i limitów wielkości produkcji, emisji zanieczyszczeń, oraz stanowiących towar giełdowy praw majątkowych, o których mowa w ustawie Prawo Energetyczne („instrumenty terminowe towarowe”)”.

Podobnie stosownie do Regulaminu obrotu towarami giełdowymi organizowanego przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. (Oddział 4. Rynek Terminowy Towarowy z fizyczną dostawą RTT GPW § 71) przedmiotem obrotu na RTT GPW mogą być „niebędące instrumentami finansowymi” (podkreślenie moje) prawa majątkowe, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. e) ustawy o giełdach towarowych, zwane w Regulaminie  "instrumentami terminowymi towarowymi".

Powyższe rozróżnienie pod względem regulacyjnym jest kluczowe ze względu na odmienne reżimy prawne dotyczące obrotu instrumentami finansowymi z jednej strony oraz instrumentami towarowymi nie będącymi instrumentami finansowymi.

9. Powyżej opisane uwarunkowania powinny być czytane m.in. w kontekście wymogów wdrożenia przez podmiot ubiegający się o członkostwo w rynku giełdowym, w szczególności w Rynku Towarowym GPW, stosownie do cyt. § 24 Regulaminu Obrotu, procedur ochrony informacji poufnych i tajemnicy związanych z transakcjami giełdowymi na okoliczność czego GPW wymaga złożenia przez taki podmiot odpowiedniego oświadczenia. Wymóg posiadania odpowiednich procedur w omawianym zakresie zawierają także regulaminy rynków prowadzonych przez Towarową Giełdę Energii.


10. Należy zwrócić uwagę na opublikowane przez ACER niewiążące Wytyczne, w których dokonano kilku istotnych interpretacji rozporządzenia:

a.    ‘Questions & Answers on REMIT’ (wersja z 20 grudnia 2011),

b.    ‘Guidance on the application of the definitions set out in Article 2 of Regulation (EU) No 1227/2011 of the European Parliament and of the Council of 25 October 2011 on wholesale energy market integrity and transparency’ 1 edycja z 20 grudnia 2011 r. (http://www.acer.europa.eu/portal/page/portal/ACER_HOME
/Activities/REMIT)

Wytyczne są pomocne w szczególności w określeniu jakie konkretnie informacje stanowią informację wewnętrzną w rozumieniu rozporządzenia REMIT oraz określeniu wymaganego szczegółowego sposobu publikacji tych danych.

11. Wśród kwestii poruszonych w opublikowanych przez ACER Wytycznych chyba najbardziej pilną sprawą dla uczestników obrotu jest zapewnienie właściwej i terminowej publikacji informacji wewnętrznych. Było jasnym i przed opublikowaniem wytycznych, iż informacje wewnętrzne powinny być publikowane w sposób zapewniający ich jak największą dostępność. Uwzględniając jednakże, iż jak dotychczas nie została uruchomiona specjalnie dla potrzeb REMIT platforma umożliwiająca publikację informacji poufnych (i to zarówno na polskim jak i unijnym rynku energii), jak również fakt, iż, jak wspomniano wyżej, obowiązek publikacji informacji poufnych obowiązuje już od 28 grudnia 2011 r., powstaje pytanie, w jaki sposób uczestnicy rynku powinni go aktualnie realizować. W tym zakresie istnieją generalnie trzy potencjalne możliwości: pierwsza – publikacja z wykorzystaniem dotychczasowych kanałów informacyjnych używanych przez wytwórców energii publikujących informacje o zdolnościach wytwórczych na stronach internetowych Operatora Systemu Przesyłowego (w Polsce PSE Operator S.A.), druga – wykorzystanie platform giełdowych (jak wspomniano wyżej obie funkcjonujące w Polsce giełdy energii wymagają realizacji obowiązków publikacyjnych od swoich członków), wreszcie trzecia – wykorzystanie przez uczestnika hurtowego rynku energii własnej strony internetowej.

Odnośnie pierwszych dwóch możliwości (platforma operatora systemu przesyłowego oraz platforma giełdy) powstaje jednak pytanie, czy terminy i zakres publikacji spełniają w całości wymagania REMIT. Należy mieć w szczególności na uwadze, iż przed opublikowaniem informacji wewnętrznych uczestnik hurtowego rynku energii nie może podejmować decyzji handlowych na ich podstawie.

Wytyczne wyraźnie wskazują, iż jeżeli na danym rynku funkcjonują mechanizmy transparentności informacji wewnętrznych zapewniane przez platformy publikacyjne operatora systemu przesyłowego lub daną giełdę (jak np. Nord Pool Spot, EEX Transparency platform etc.), zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego I Rady (WE) Nr 714/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie warunków dostępu do sieci w odniesieniu do transgranicznej wymiany energii elektrycznej i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1228/2003 (i analogiczną regulacją dotyczącą rynku gazu – Nr 715/2009) uczestnicy hurtowego rynku energii powinni wykorzystywać te mechanizmy, wskazane przez krajowe organy regulacyjne w zgodzie z cyt. rozporządzeniami i o ile co innego nie wynika z odrębnych regulacji. ACER ponadto potwierdza, iż stosownie do art. 4 ust. 4 REMIT taka publikacja informacji wewnętrznych (także w formie zagregowanej) zgodnie z rozporządzeniami Nr 714/2009 lub Nr 715/2009 oraz wytycznymi i kodeksami sieciowymi przyjętymi stosownie do tych rozporządzeń stanowi - wymagane przez REMIT – równoczesne, kompletne oraz skuteczne ujawnienie informacji wewnętrznych. ACER jednocześnie nadmienia, iż wskazane platformy giełdowe i OSP mogą być także wykorzystane do ujawnienia innych informacji wewnętrznych.

12. W odniesieniu do publikacji na własnej stronie uczestnika hurtowego rynku energii Wytyczne potwierdzają, iż jeżeli ww. platformy giełdowe oraz OSP jeszcze nie istnieją, uczestnik hurtowego rynku energii może, przynajmniej w okresie przejściowym oraz o ile inaczej nie sprecyzowano, publikować informacje wewnętrzne na swojej własnej stronie internetowej. Jeżeli wybrano taki sposób publikacji, to zdaniem ACER powinno to  jednak przyczyniać się do wzmocnienia poziomu transparentności w Unii Europejskiej oraz nie może zakłócać rozpowszechniania takich informacji. Dlatego informacje wewnętrzne powinny być ujawniane przez uczestnika rynku nieodpłatnie, w sposób niedyskryminujący, przyjazny dla użytkownika a także w formacie pozwalającym na pobranie i przetworzenie informacji dla potrzeb analiz. Informacje powinny być  opublikowane w języku danego Państwa Członkowskiego oraz po angielsku.

Mając na uwadze powyższe uwagi i treść Wytycznych ACER wydaje się zatem, że aktualnie najbardziej bezpiecznym dla uczestników rynku rozwiązaniem będzie jednoczesna publikacja informacji wewnętrznych na wszystkich trzech rodzajach platform OSP, giełdy energii, w której dany podmiot uczestniczy oraz na własnej stronie internetowej. Pojawia się jednak pytanie, czy taka jednoczesna publikacja będzie w każdym przypadku możliwa (uwzględniając np. szczegółowe wymogi publikacji na stronie OSP). Wygląda na to, iż publikacja na własnej stronie internetowej uczestnika rynku będzie stanowić jednak punkt czasowy po którym przestaje obowiązywać zakaz handlu w oparciu o własne informacje wewnętrzne. Rekomendacja dla uczestników rynku, którą można złożyć to z pewnością wystąpienie do Urzędu Regulacji Energetyki (ewentualnie także do regulatora finansowego) o pisemne ustosunkowanie się co do rekomendowanego na polskim hurtowym rynku energii sposobu publikacji informacji wewnętrznych. Jest bowiem możliwym, iż krajowi regulatorzy (jak URE) będą mieć własne przemyślenia w tej materii. URE już w pewnej mierze ustosunkowało się do wskazanej kwestii, (patrz komunikat z dnia 30 grudnia 2011 (http://www.ure.gov.pl/portal/pl/52
/4405/O_integralnosci_i_przejrzystosci_hurtowego_rynku_energii.html?search=9574294), tym niemniej powtarza ona w zasadniczej części jedynie niektóre postanowienia REMIT oraz Wytyczne ACER i nie wnosi własnych szczegółowych uwag na temat sposobu publikacji informacji wewnętrznych (poza stwierdzeniem, iż możliwa jest publikacja na stronie internetowej uczestnika rynku).