Podmiotom zajmującym się obrotem jednostkami CER i ERU sugeruję bliżej zainteresować się artykułem 11a ust. 9 Dyrektywy jw. Oczywiście ci bardziej biegli zrobili to już dawno.

 

Zgodnie z art. 11a ust. 9 Dyrektywy 2003/87/WE od dnia 1 stycznia 2013 r. mogą zostać zastosowane środki mające na celu ograniczenie wykorzystywania określonych jednostek z tytułu pewnych rodzajów projektów. Środki te powinny również określać datę, od której wykorzystywanie jednostek na mocy ust. 1–4 ma być zgodne z tymi środkami. Datę tę ustala się najwcześniej na sześć miesięcy po przyjęciu środków lub najpóźniej na trzy lata od ich przyjęcia.

 


Artykuł 11a ust. 2 - 4 Dyrektywy 2003/87/WE:

"2. Prowadzący instalacje lub operatorzy statków powietrznych mogą zwrócić się do właściwego organu o wydanie im uprawnień ważnych począwszy od 2013 r., w zakresie, w jakim nie wykorzystali oni jednostek CER i ERU przyznanych im przez państwa członkowskie na lata 2008–2012 lub w zakresie, w jakim udzielono im zezwolenia na wykorzystanie jednostek na mocy ust. 8, w zamian za jednostki CER i ERU wydane w związku z redukcją emisji osiągniętą do 2012 r. w ramach tych rodzajów projektów, które kwalifikowały się do wykorzystania w ramach systemu wspólnotowego w latach 2008–2012.

Właściwy organ dokonuje takiej wymiany na wniosek do dnia 31 marca 2015 r.

3. Właściwe organy zezwalają prowadzącym instalacje lub operatorom statków powietrznych na wymianę CER i ERU pochodzących z projektów, które zostały zarejestrowane przed rokiem 2013, wydanych w związku z redukcją emisji od 2013 roku, w zamian za uprawnienia ważne, począwszy od roku 2013, w zakresie, w jakim nie wykorzystali oni jednostek CER i ERU przyznanych im przez państwa członkowskie na lata 2008–2012 lub w zakresie, w jakim udzielono im zezwolenia na wykorzystywanie jednostek na mocy ust. 8.

Akapit pierwszy stosuje się do CER i ERU dla wszystkich rodzajów projektów, które kwalifikowały się do wykorzystania w ramach systemu wspólnotowego w latach 2008–2012.

4. Właściwe organy zezwalają prowadzącym instalacje lub operatorom statków powietrznych na wymianę CER wydanych w związku z redukcją emisji od 2013 r. w zamian za uprawnienia z nowych projektów rozpoczętych od 2013 r. w krajach najsłabiej rozwiniętych, w zakresie, w jakim nie wykorzystali oni jednostek CER i ERU przyznanych im przez państwa członkowskie na lata 2008–2012 lub w zakresie, w jakim udzielono im zezwolenia na wykorzystywanie jednostek na mocy ust. 8.

Akapit pierwszy stosuje się do jednostek CER dla wszystkich rodzajów projektów, które kwalifikowały się do wykorzystania w ramach systemu wspólnotowego w latach 2008–2012, do chwili ratyfikowania przez te kraje odpowiedniego porozumienia ze Wspólnotą lub do 2020 r., w zależności od tego, który z tych terminów przypada wcześniej".

 

W niedawno opublikowanym dokumencie MEMO/10/391 z 25 sierpnia 2010 r. zatytułowanym „Clean Development Mechanism: Questions and Answers concerning further quality restrictions on the use of credits from industrial gas projects in the post-2012 EU ETS” Komisja Europejska spróbowała odpowiedzieć na jedno z kluczowych pytań nurtujących biznes a mianowicie dotyczące terminów obowiązywania ewentualnych ograniczeń wykorzystania CER na podstawie właśnie art. 11a ust. 9.

 

Środowiska biznesowe (np. organizacja IETA w dokumencie skierowanym do Komisji Europejskiej i zatytułowanym: „IETA questions on possible restrictions of international offsets for use in the EU ETS” źródło: www.ieta.org) próbują sondować Komisję, jakie kryteria mogą być przyjęte dla ograniczeń wykorzystania CER w trzecim okresie rozliczeniowym. Jak brzmi sam przepis stanowiący ewentualną podstawę wprowadzenia ograniczeń (art. 11a ust. 9 Dyrektywy) jest jasne. Samo jego brzmienie pozostawia jednak pole do licznych dociekań, które dopóki nie będą chociaż z grubsza wyjaśnione, będą negatywnie wpływać na ceny jednostek CER.

Odpowiedzi udzielone przez Komisję Europejską w cyt. MEMO/10/391 na pewno nie spełnią oczekiwań środowisk biznesowych. Odnośnie terminów zastosowania ograniczeń z art. 11a ust. 9 Komisja odpowiada jedynie:

 

“Niektórzy zwracają się o niezastosowanie ograniczeń do jednostek wydanych przez Zarząd (Executive Board) przed przyjęciem danego środka, nazywając takie ograniczenia ‘retroaktywnymi’. Dla jasności, Dyrektywa EU ETS (2009/29/WE) pozwala na przyjęcie instrumentów w celu „ograniczenia wykorzystania” w EU ETS jednostek z pewnych typów projektów. Wydawanie jednostek jest zarządzane przez Zarząd CDM. EU ETS już stosuje pełne ograniczenie wykorzystania jednostek z obiektów nuklearnych oraz działalności LULUCF. W systemie EU ETS Państwa Członkowskie zawsze posiadały swobodę wprowadzania takich ograniczeń na zasadzie unilateralnych decyzji. Zastosowanie art. 11a ust. 9 Dyrektywy po prostu harmonizuje to podejście. Zgodnie z Dyrektywą ograniczenia wykorzystania mogą być stosowane od 1 stycznia 2013 r.” (tłumaczenie własne).

 

To pewnie prawda, co pisze Komisja Europejska w tej części „Questions and Answers...”. Jednak oczywiście nie załatwia to problemu. W cyt. powyżej dokumencie organizacji IETA stawiano m.in. pytanie, czy ograniczenia wykorzystania CER na podstawie art. 11a ust. 9 będą dotyczyć wszystkich jednostek ze wszystkich projektów danego typu, czy też tylko projektów zarejestrowanych po dacie zastosowania przyszłego aktu prawnego.

 



Powstaje tu oczywiście kwestia prawa międzyczasowego, praw nabytych oraz wspomnianej przez Komisję retroaktywności. Kryterium zastosowania przyszłych ograniczeń wykorzystania CER może być nie tylko (jak wspomniała IETA) data rejestracji projektu ale także data wydania jednostki CER (ani MEMO/10/391 ani samo brzmienie Dyrektywy nie wykluczają takiej możliwości). Wszystko wskazuje na to, iż retroaktywność trzeba poważnie brać w tym zakresie pod uwagę – z ograniczeniami wskazanymi w samym brzmieniu omawianego art. 11a ust. 9. Mówiąc trywialnie, może się po prostu okazać, że ktoś nakupi na zapas jednostek, których nie będzie można w ogóle wykorzystać w trzecim okresie rozliczeniowym albo zostanie zastosowany mniej korzystny niż dotychczas (1:1) przelicznik EUA na CER.

 

Tym niemniej omawiane problemy dotyczą wykorzystania CER i ERU w trzecim okresie rozliczeniowym (czyli od 1 stycznia 2013 r.). Tak więc ewentualne zakupy przez instalacje jednostek CER w celu umorzenia do wielkości poziomu dopuszczonego w KPRU dla okresu 2008 – 2012, wydają się stosunkowo bezpieczne. Jednakże zakupy CER i ERU ponad ten poziom, w celu przeniesienia ewentualnych nadwyżek na trzecią fazę, jest obarczone ww. ryzykami. Pozostaną one do czasu aż Komisja Europejska nie sprecyzuje swoich zamierzeń co do zastosowania środków prawnych na podstawie nieszczęsnego art. 11 ust. 9. Zatem pomimo cytowanych obok w ramce ustępów 2-4 artykułu 11a Dyrektywy (które zostały wprowadzone w celu zwiększenia bezpieczeństwa inwestorów), ich znaczenie podważa ust. 9 tego artykułu.

 

Kłopot w tym, iż sama Dyrektywa nie wprowadza ograniczeń czasowych dla możliwości wydania omawianych aktów prawnych na podstawie art. 11 ust. 9 (teoretycznie może ich być kilka), tak więc niepewność może utrzymać się aż do 2020 r.

Uwarunkowania terminowe wprowadzone do tego przepisu (że datę zastosowania ograniczeń wykorzystania jednostek ustala się najwcześniej na sześć miesięcy po przyjęciu środków lub najpóźniej na trzy lata od ich przyjęcia) nie załatwiają problemu (te sześć miesięcy teoretycznie chyba ma służyć upłynnieniu aktywów, które nagle – na skutek „ryzyka regulacyjnego” stały się „gorące”, natomiast po jakiej cenie nastąpi zbycie takich nagle niepożądanych aktywów nie wydaje się być zmartwieniem legislatorów). Wskazany okres sześciu miesięcy w zależności od daty przyjęcia środka prawnego może nie obejmować istotnej daty 30 kwietnia tak więc teoretycznie może nie być możliwości „ostatniej szansy” na umorzenie wg relacji 1: 1 z EUA.

 

Omawiany akt prawny Komisja może wydać z własnej inicjatywy jak i na wniosek Państwa Członkowskiego. Tryb właściwy dla wydania tego aktu to procedura regulacyjna połączona z kontrolą - czyli z udziałem Parlamentu Europejskiego i Rady (komitologia). Jak wiadomo, czujność zawsze jest w cenie, tak więc w cyt. dokumencie IETA dopytuje się, czy jakaś konkretna propozycja w tym zakresie została już złożona i kto ją złożył ;-) ale w tej części Komisja Europejska nie udzieliła konkretnej odpowiedzi.