Spis treści


Weszły w życie zmiany rozporządzenia rejestrowego uprawnień do emisji, które w znacznym stopniu ograniczają ryzyko podważania tytułu prawnego do uprawnień, które zostały przetransferowane na rachunek nabywcy.

Dotychczas ta ochrona była znacznie słabsza a przepisy nie chroniły transakcji w wystarczającym stopniu, co znalazło odzwierciedlenie w problemach prawnych, jakie wynikły po kradzieżach jednostek z rejestrów i późniejszym znacznym ograniczeniu obrotów na rynku spot EU ETS.

 

Wskazane regulacje będą mieć fundamentalne praktyczne znaczenie dla rozwoju  obrotu uprawnieniami emisyjnymi.

 

 

Wypada wrócić do kwestii zaawizowanej w artykule „Projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej ustanawiającego jednolity europejski rejestr uprawnień do emisji – szczegóły nowych rozwiązań ujawnione” (patrz punkt 4 – Ostateczność transferu jednostek) na etapie toczących się prac legislacyjnych dotyczących nowego rozporządzenia w sprawie rejestrów uprawnień do emisji.

 

Publikacja nowego rozporządzenia Komisji Europejskiej Nr 1193/2011 z dnia 18 listopada 2011 r. dotyczącego rejestru jednostek w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych zakończyła proces legislacyjny w tej sprawie. Rozporządzenie w swoim ostatecznym kształcie znacznie rozbudowało zapisy o ostateczności transferu oraz ochronie dobrej wiary nabywcy uprawnień do emisji  w stosunku do omawianego w ww. artykule wstępnego projektu.

W nowym rozporządzeniu kwestie te reguluje przede wszystkim artykuł 37.

Odnośnie zakresu regulacji należy zaznaczyć, iż wskazane rozporządzenie Nr 1193/2011 znajduje zastosowanie do uprawnień utworzonych na okres rozliczeniowy rozpoczynający się dnia 1 stycznia 2013 r. oraz na kolejne okresy rozliczeniowe (a także objętych aukcją uprawnień do emisji lotniczych, które utworzono na okres rozliczeniowy obowiązujący od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r.).

 

Pomijając ww. kwestię uprawnień do emisji lotniczych rozporządzenie Nr 1193/2011  wprowadza jednak także takie same zmiany do wcześniejszego rozporządzenia w sprawie rejestrów obowiązującego do końca 2012 r. (nr 920/2010) tak więc omawiane przepisy znajdą zastosowanie już w drugim okresie rozliczeniowym (art. 89 rozporządzenia Nr 1193/2011 dodający do rozporządzenia nr 920/2010 nowy art. 32b).

 

Nowe rozporządzenie przykłada szczególną wagę do wzmocnionych środków bezpieczeństwa rejestrów – oczywiście w reakcji na wykrytą w ostatnim czasie falę kradzieży uprawnień, która w poważnym stopniu nadwyrężyła zaufanie do integralności całego systemu (w sprawie wywołanych przez kradzieże komplikacji prawnych związanych z możliwościami kwestionowania tytułów prawnych do nabytych uprawnień patrz inne publikacje na OchronaKlimatu.com np. „Stopniowe otwieranie rejestrów po blokadzie – wpływ na umowę IETA”).

 


 

Ochrona dobrej wiary nabywcy uprawnień emisyjnych objętych transferem w rejestrze

 

Szczególną uwagę należy zwrócić na art. 37 ust. 4 nowego rozporządzenia.

 

Przepis ten stanowi, iż nabywca i posiadacz uprawnienia lub jednostki Kioto działający w dobrej wierze nabywa prawo własności uprawnienia lub jednostki Kioto, które nie jest obciążone ewentualnymi wadami prawnymi po stronie zbywcy.

 

Przepis ten stanowi odpowiednik istniejących regulacji w polskim kodeksie cywilnym o ochronie dobrej wiary nabywcy rzeczy ruchomych (art. 169 k.c.) lub w odniesieniu do nieruchomości w ustawie o księgach wieczystych. Konieczność dodatkowej regulacji w rozporządzeniu Komisji Europejskiej odnoszącej się specyficznie do uprawnień emisyjnych wynikała z faktu, iż dotychczas prawo unijne nie przesądzało charakteru prawnego uprawnień EUA, które przez ustawodawstwa państw członkowskich UE były bardzo różnorodnie kwalifikowane (jako towar, jako prawo o charakterze niematerialnym, jako instrument finansowy, itp.). Rozporządzenie rejestrowe nie przesądzając tej kwestii wprowadziło jednak ww. przepis o ochronie dobrej wiary nabywcy uprawnień do emisji, który w efekcie może być stosowany niezależnie od rodzaju kwalifikacji prawnej poczynionej na gruncie ustawodawstwa krajowego.


Powyższe w zasadniczy sposób wpływa na bezpieczeństwo transakcji w zakresie obrotu uprawnieniami do emisji znacznie ograniczając ryzyko zakwestionowania tytułu własności nabytych uprawnień do emisji, które zostały przekazane na rachunek w rejestrze nabywcy.

 

W tym kontekście wypada także nadmienić, iż projekt  nowej dyrektywy w sprawie rynków finansowych tzw. MiFID II oraz MiFIR dokonuje kwalifikacji uprawnień do emisji jako instrumentu finansowego, co w znacznym stopniu przyczyni się do uregulowania, dotychczas budzącego wątpliwości, reżimu regulacyjnego.

 

Przesądzenie kwestii, czy uprawnienia emisyjne są instrumentem oznaczonym co do tożsamości czy tylko co do rodzaju

 

Wskazany problem, aczkolwiek o znaczeniu ściśle prawnym, wywiera wpływ na rozstrzygnięcie szeregu kwestii szczegółowych, które mogą wystąpić w zakresie obrotu uprawnieniami do emisji. Jakkolwiek polska wersja językowa rozporządzenia rejestrowego może wydawać się w pewnym sensie niejasna, czytana w zestawieniu z angielską pozwala na postawienie tezy, iż rozporządzenie rozstrzyga wskazany dylemat na rzecz kwalifikacji uprawnień emisyjnych jako instrumentów oznaczonych tylko co do rodzaju. Przesądzenie to posiada swoje znaczenie, bowiem należy pamiętać, iż uprawnienia emisyjne są oznaczone indywidualnymi unikalnymi numerami, który to fakt mógłby przemawiać za tezą przeciwną.

 

Osobnym blokiem zagadnień związanych z regulacją wskazanego art. 37 rozporządzenia rejestrowego jest nieodwracalność transakcji, do której to kwestii odniosłem się w cyt. wyżej artykule Projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej ustanawiającego jednolity europejski rejestr uprawnień do emisji – szczegóły nowych rozwiązań ujawnione” (punkt 4 – Ostateczność transferu jednostek)

 

 


 

 

Znaczenie omawianych przepisów podkreśla punkt 12 w preambule rozporządzenia Nr 1193/2011. Zwraca on także uwagę, iż przepisy te nie wpływają na rozstrzygnięcie ewentualnych sporów pomiędzy stronami, które mogą dotyczyć innych roszczeń, niż tytuł prawny do przetransferowanych jednostek.

 

Efektami praktycznymi wprowadzenia omawianych przepisów mogą być zwiększenie bezpieczeństwa i integralności obrotu i w efekcie zwiększenie płynności i obrotów rynku spot uprawnień do emisji, ograniczenie ryzyka sporów prawnych dotyczących tytułu własności przetransferowanych uprawnień do emisji a także, w końcu, mniejsza rola inicjatyw podjętych w ostatnim czasie przez niektóre giełdy spot polegających na wprowadzeniu przez giełdę dodatkowej usługi „bezpiecznych uprawnień emisyjnych” polegającej na weryfikacji przez giełdę łańcucha tytułów prawnych do danej konkretnej jednostki wstecz aż do pierwotnej alokacji. Wobec wprowadzenia przepisów o ochronie dobrej wiary nabywców jednostek, znaczenie prawne takiego badania legalności transferów aż do źródła może być mniejsze i nie tak potrzebne jak dotychczas.

Inne powiązane artykuły:

Czym są uprawnienia do emisji CO2 – więcej pytań niż odpowiedzi

EUA instrumentem finansowym na podstawie dyrektywy MiFID – jeszcze nie teraz (I)

EUA instrumentem finansowym na podstawie dyrektywy MiFID – jeszcze nie teraz (II)

Handel spot EUA instrumentem finansowym (w Rumunii)